Na olieramp zegt Obama het nu zelf ook...

Berichten bij dit onderwerp

Permalink Antwoord van Pie op 17 Juni 2010 op 16.26

Joh, waar heb jij het nou over. De Bavariababes, het WK en Joran van de Dood is het werkelijke nieuws wat we willen horen.

p.s.; Iemand al opgevallen dat de main stream media oa via de “tell a vision” de ogen richten op “overbodige” zaken terwijl er kwalijke zaken gebeuren zoals een onoplosbare olieramp, Israel en zijn omgeving die zich moordzuchtig gedragen, het uitbreiden van de macht van de EU, etc.

• ▶ Beantwoorden

Permalink Antwoord van Marmaas op 17 Juni 2010 op 16.36

Sure, die hele olieramp krijgt natuurlijk helemaal geen aandacht op televisie....

Misschien toch eens een andere zender bekijken dan de campingzender SBS6. Dan krijg je gewoon je dagelijkse portie nieuws over de olieramp en Israel hoor hoor.

Pie zei:

Joh, waar heb jij het nou over. De Bavariababes, het WK en Joran van de Dood is het werkelijke nieuws wat we willen horen.

p.s.; Iemand al opgevallen dat de main stream media oa via de “tell a vision” de ogen richten op “overbodige” zaken terwijl er kwalijke zaken gebeuren zoals een onoplosbare olieramp, Israel en zijn omgeving die zich moordzuchtig gedragen, het uitbreiden van de macht van de EU, etc.

• ▶ Beantwoorden

Permalink Antwoord van Wim Roumans op 17 Juni 2010 op 16.40

ik zie toch dagelijks de olieramp en de gevolgen ervan voorbij komen
op het nieuws en in de media en ook over israel .


ps: en Marmaas bevalt het een beetje in nieuwe omgeving
of moet het nog gebeuren ?

Marmaas zei:

Sure, die hele olieramp krijgt natuurlijk helemaal geen aandacht op televisie....

Misschien toch eens een andere zender bekijken dan de campingzender SBS6. Dan krijg je gewoon je dagelijkse portie nieuws over de olieramp en Israel hoor hoor.

Pie zei:

Joh, waar heb jij het nou over. De Bavariababes, het WK en Joran van de Dood is het werkelijke nieuws wat we willen horen.

p.s.; Iemand al opgevallen dat de main stream media oa via de “tell a vision” de ogen richten op “overbodige” zaken terwijl er kwalijke zaken gebeuren zoals een onoplosbare olieramp, Israel en zijn omgeving die zich moordzuchtig gedragen, het uitbreiden van de macht van de EU, etc.

• ▶ Beantwoorden

Permalink Antwoord van Pie op 17 Juni 2010 op 16.45

Dat is nou precies wat ik bedoel MarMaas. Er kijken niet veel mensen naar andere zenders dan jouw campingzender. Ik merk onder de mensen dat genoemde problemen niet spelen en genoemde voorbeelden van entertainment het gesprek van de dag zijn.



Marmaas zei:

Sure, die hele olieramp krijgt natuurlijk helemaal geen aandacht op televisie....

Misschien toch eens een andere zender bekijken dan de campingzender SBS6. Dan krijg je gewoon je dagelijkse portie nieuws over de olieramp en Israel hoor hoor.

Pie zei:

Joh, waar heb jij het nou over. De Bavariababes, het WK en Joran van de Dood is het werkelijke nieuws wat we willen horen.

p.s.; Iemand al opgevallen dat de main stream media oa via de “tell a vision” de ogen richten op “overbodige” zaken terwijl er kwalijke zaken gebeuren zoals een onoplosbare olieramp, Israel en zijn omgeving die zich moordzuchtig gedragen, het uitbreiden van de macht van de EU, etc.

• ▶ Beantwoorden

Permalink Antwoord van Marmaas op 17 Juni 2010 op 16.50

daar heb je wel gelijk in. Maar dat is denk ik een probleem van alle tijden. Wanneer een probleem zich niet onder de neus afspeelt van mensen is het moeilijk voor velen om daarin geinteresserd te blijven. Maar als je vooral publieke omroep kijkt, die toch een behoorlijk marktaandeel heeft zie je toch regelmatig zerieze onderwerpen voorbij komen in NOVA, 1 Vandaag, en het NOS journaal.

Pie zei:

Dat is nou precies wat ik bedoel MarMaas. Er kijken niet veel mensen naar andere zenders dan jouw campingzender. Ik merk onder de mensen dat genoemde problemen niet spelen en genoemde voorbeelden van entertainment het gesprek van de dag zijn.



Marmaas zei:

Sure, die hele olieramp krijgt natuurlijk helemaal geen aandacht op televisie....

Misschien toch eens een andere zender bekijken dan de campingzender SBS6. Dan krijg je gewoon je dagelijkse portie nieuws over de olieramp en Israel hoor hoor.

Pie zei:

Joh, waar heb jij het nou over. De Bavariababes, het WK en Joran van de Dood is het werkelijke nieuws wat we willen horen.

p.s.; Iemand al opgevallen dat de main stream media oa via de “tell a vision” de ogen richten op “overbodige” zaken terwijl er kwalijke zaken gebeuren zoals een onoplosbare olieramp, Israel en zijn omgeving die zich moordzuchtig gedragen, het uitbreiden van de macht van de EU, etc.

• ▶ Beantwoorden

Permalink Antwoord van Marmaas op 17 Juni 2010 op 16.54

Het bevalt uitstekend hier. De verhuizing heb ik zelf gedaan en was een behoorlijke klus, maar inmiddels voel ik mij al helemaal op mijn gemak hier. Mijn collega's grapten vorige week natuurlijk dat ik Limburg zou zijn ontvlucht vanwege al die PVV-ers daar. Bovendien vinden mijn nieuwe collega's dat mijn Limburgs erg slecht is (niet zo gek voor iemand die niet uit limburg komt natuurlijk ;-) )
Verder is het wel leuk om Limburgers en Randstedelingen met elkaat te vergelijken. Ieder volkje heeft zijn leuke en minder leuke eigenschappen en het is spannend die te ontdekken.

wim zei:

ik zie toch dagelijks de olieramp en de gevolgen ervan voorbij komen
op het nieuws en in de media en ook over israel .


ps: en Marmaas bevalt het een beetje in nieuwe omgeving
of moet het nog gebeuren ?

Marmaas zei:

Sure, die hele olieramp krijgt natuurlijk helemaal geen aandacht op televisie....

Misschien toch eens een andere zender bekijken dan de campingzender SBS6. Dan krijg je gewoon je dagelijkse portie nieuws over de olieramp en Israel hoor hoor.

Pie zei:

Joh, waar heb jij het nou over. De Bavariababes, het WK en Joran van de Dood is het werkelijke nieuws wat we willen horen.

p.s.; Iemand al opgevallen dat de main stream media oa via de “tell a vision” de ogen richten op “overbodige” zaken terwijl er kwalijke zaken gebeuren zoals een onoplosbare olieramp, Israel en zijn omgeving die zich moordzuchtig gedragen, het uitbreiden van de macht van de EU, etc.

• ▶ Beantwoorden

Permalink Antwoord van Pie op 17 Juni 2010 op 16.57

En hier moet ik jou gelijk geven. Ben alleen bezorgd over het feit dat als het wel hun aandacht krijgt het inmiddels veel te laat is en de gevolgen een inmense impact zullen hebben.

Marmaas zei:

daar heb je wel gelijk in. Maar dat is denk ik een probleem van alle tijden. Wanneer een probleem zich niet onder de neus afspeelt van mensen is het moeilijk voor velen om daarin geinteresserd te blijven. Maar als je vooral publieke omroep kijkt, die toch een behoorlijk marktaandeel heeft zie je toch regelmatig zerieze onderwerpen voorbij komen in NOVA, 1 Vandaag, en het NOS journaal.

• ▶ Beantwoorden

Permalink Antwoord van Wim Roumans op 17 Juni 2010 op 18.19

En hier moet ik jou gelijk geven. Ben alleen bezorgd over het feit dat als het wel hun aandacht krijgt het inmiddels veel te laat is en de gevolgen een inmense impact zullen hebben. zei Pie

helaas krijgen de gevolgen pas de volle aandacht als het kwaad
reeds geschiet is daar heb je volkomen gelijk in Pie .
en deze inmense impact lost men helaas niet op met een fonds
waarin de "boosdoender" een groot bedrag moet storten .

• ▶ Beantwoorden

Permalink Antwoord van Eury op 18 Juni 2010 op 1.34

Dus de oorzaak zit toch dieper dan 2 hersencellen, meneer Wim?
Is Uw coplottheoriencomplex flauwgevallen, of zijn de dominostenen gewoon op?

wim zei:

En hier moet ik jou gelijk geven. Ben alleen bezorgd over het feit dat als het wel hun aandacht krijgt het inmiddels veel te laat is en de gevolgen een inmense impact zullen hebben. zei Pie

helaas krijgen de gevolgen pas de volle aandacht als het kwaad
reeds geschiet is daar heb je volkomen gelijk in Pie .
en deze inmense impact lost men helaas niet op met een fonds
waarin de "boosdoender" een groot bedrag moet storten .

• ▶ Beantwoorden

Permalink Antwoord van Eury op 18 Juni 2010 op 1.41

Obama zegt zijdelings dat olie(producten) veel duurder moeten worden, net zoals Bush meldde dat Amerikanen verslaafd zijn aan olie. Beide volksverlakkers 'vertellen de waarheid', maar leggen verder niets uit over oorzaak en gevolg, waardoor de bevolking in de dikke parlementaire mist blijft steken zonder slagkracht.
Nederland heeft Uitslag (Royal Dutch Disease) twitter.com/Gasuniek

• ▶ Beantwoorden

Permalink Antwoord van Eury op 18 Juni 2010 op 3.26

Onderzoek naar Royal Dutch Disease uit: www.nrc.nl/nieuwsthema/slochteren

Nederland geeft gasgelden liever uit dan te sparen

Gepubliceerd: 21 juni 2009 18:43 | Gewijzigd: 1 juli 2009 11:24
Nederland is voor veel landen een voorbeeld van hoe je niet moet omgaan met opbrengsten uit grondstoffen als aardgas. Maar het roer kan nog om, betogen economen.
Door onze redacteur Cees Banning
Nieuws - Gasbaten Slochteren uitgegeven aan sociale zorg
Rotterdam, 18 juni. De Britse premier Gordon Brown zat er ongemakkelijk bij. Hij was onlangs op staatsbezoek in Chili en kreeg een college ‘overheidsfinanciën’ van de Chileense president Michelle Bachelet. Groot-Brittannië heeft olie en Chili heeft koper.

Toen de prijs van koper hoog was, zo legde Bachelet uit, heeft de overheid de extra inkomsten niet gebruikt voor extra uitgaven, maar geïnvesteerd in een vermogensfonds. Dit fonds heeft een waarde van bijna 20 miljard dollar en de opbrengsten worden nu gebruikt om de economie te stimuleren. Groot-Brittannië heeft niet zo’n fonds en de financiële middelen om de economie te stimuleren zijn beperkt. „Gordon Brown krijgt van Latijns-Amerika een lesje in gezonde overheidsfinanciën”, schamperde de conservatieve woordvoerder George Osborne op de BBC-radio.

Groot-Brittannië, maar ook Nederland, kan „veel leren” van de manier waarop ontwikkelingslanden omgaan met de inkomsten uit hun grondstoffen, vindt Sweder van Wijnbergen. Hij is hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam en adviseur van oliestaten als Azerbajdzjan en Kazachstan die ook vermogensfondsen hebben. „Voor deze landen is Noorwegen het voorbeeld van een land dat op een evenwichtige manier omgaat met de olie- en gasinkomsten.”

Chili, Noorwegen, Rusland, Azerbajdzjan en Kazachstan storten hun inkomsten uit grondstoffen in een apart fonds. Slechts een beperkt deel wordt volgens Van Wijnbergen „gedisciplineerd aangewend” voor de begroting. „Als bij ons de aardgasbaten opdrogen, dan is het definitief weg en is er sprake geweest van verjubelen.”

Aardgasbaten naar collectieve uitgaven

Volgende maand is het vijftig jaar geleden dat het Groningen-gasveld werd aangeboord. De olie- en gaswinning in de Noordzee vloeide rechtstreeks voort uit die grote gasvondst bij Slochteren, omdat geologen beseften dat er vermoedelijk ook veel olie en gas in soortgelijke lagen onder de zeebodem zaten. Dit bleek het geval.

Aanvankelijk bleef de schaal van de industrie klein, omdat het bij de toenmalige prijzen te kostbaar was om de olie te winnen. Na de tweede oliecrisis in 1979 veranderde dat en de regering-Thatcher incasseerde miljarden ponden per jaar uit de verlening van concessies en belastingen. Juist in een tijd van economische recessie en sociale conflicten vormden deze extra gelden een welkome bron van inkomsten. Ze gingen net als de gasbaten in Nederland voor het merendeel op aan collectieve uitgaven.

Voor Noorwegen waren Nederland en Groot-Brittannië het voorbeeld van hoe je niet met olie- en gasinkomsten moet omgaan. Dat land richtte in 1990 een vermogensfonds op. In Nederland kwamen de aardgasbaten in de algemene kas terecht en werden besteed aan sociale zekerheid, collectieve zorg en openbaar bestuur.

Noorwegen vond in 1969 olie in de Noordzee. Het land is de vijfde olie-exporteur van de wereld en de derde gasexporteur.

De Noren wilden niet dezelfde fout maken als Nederland en Groot-Brittannië hadden gemaakt – namelijk de olie- en gasinkomsten gebruiken voor consumptieve uitgaven in plaats van investeringen. Juist het sparen voor toekomstige generaties was reden om in 1990 het Government Pension Fund op te richten. Het Noorse vermogensfonds gebruikt de olie- en gasbaten om te beleggen in buitenlandse aandelen en obligaties.

Het Noorse ministerie van Financiën bepaalt het beleggingsbeleid en wordt daarbij geadviseerd door een speciale adviesraad, de centrale bank en externe adviseurs. Het vermogensfonds wordt beheerd door de Norges Bank, de centrale bank. Het belegd vermogen is ongeveer 265 miljard euro (bijna net zoveel als het bruto binnenlands product van Noorwegen). Het vermogen was – door de internationale kredietcrisis – 23 procent lager dan het jaar daarvoor. De inkomsten van dit vermogen (dividend en rente) worden opnieuw belegd en ondermeer gebruikt voor de nationale oudedagsvoorziening.

Rentmeesterschap

„Zo’n fonds dwingt tot een langetermijnvisie. Het werkt disciplinerend en ontstijgt de politieke waan van de dag”, zegt Sweder van Wijnbergen. „Het dwingt tot echt rentmeesterschap.”

Twee medewerkers van De Nederlandsche Bank hebben vorig jaar berekend dat als het resterend gasvermogen in zo’n vermogensfonds zou worden gestort, de staat kan rekenen op een permanente stroom aan inkomsten van circa 2,5 miljard euro per jaar. Maar CDA-minister Maria van der Hoeven (Economische Zaken) ziet geen reden om het bestaande Fonds Economische Structuurversterking te veranderen. „De economen van De Nederlandsche Bank gaan voor het hoogste rendement”, zei Van der Hoeven in een reactie. „Wij willen antwoorden geven op maatschappelijke problemen en dat kost geld.”

Een „schijnargument”, meent Van Wijnbergen. De inkomsten uit zo’n fonds zou je hier ook voor kunnen gebruiken.

Economen van de Rabobank hebben berekend wat er gebeurd zou zijn als de gasbaten vanaf de ontdekking van Slochteren in een vermogensfonds zouden zijn gestort. Dan zou er nu ruim 300 miljard euro in kas zitten, ruim half zo veel als ons bbp. Ter vergelijking: pensioenfonds ABP had eind 2008 een belegd vermogen van 173 miljard euro. Van Wijnbergen: „De kerngedachte van een vermogensfonds is dat het ook nog inkomsten voor de overheid oplevert wanneer de gasinkomsten zijn weggevallen. Dat vereist een investering. Politici houden daar niet van. Politici, die willen geld uitgeven. Ze vieren feest, maar zijn asociaal bezig jegens toekomstige generaties.”

FIFTY-FIFTY = FAIR PLAY AND REAL COMPETITION


POLLUTICO.COM

.

• ▶ Beantwoorden

Permalink Antwoord van Eury op 18 Juni 2010 op 3.47

.

Feest: 50 jaar boven onze stand geleefd dankzij Slochteren

Hoe Nederland de honderden miljarden aan aardgasbaten verjubelde, en nog aldoor verjubelt
Gepubliceerd: 12 juni 2009 17:06 | Gewijzigd: 26 juni 2009 15:51
Door onze redacteur Cees Banning
Pas 36 jaar na de vondst van het Nederlandse aardgas worden gasbaten opzij gezet voor investeringen. Tot die tijd is de enorme rijkdom er doorheen gejaagd. Achtergrond - Nederland geeft gasgelden liever uit dan te sparen
Nieuws - Gasbaten Slochteren uitgegeven aan sociale zorg
Nieuws - Zeven vragen over aardgas
Guur en grijs was het op de vroege ochtend van 22 juli 1959. De vette klei op de uitgestrekte bietenakker van boer Kees Boon glom in de ochtendnevel. Om 6.33 uur werd op zijn land in de buurt van Slochteren, het Groningse gasveld aangeboord – één van de grootste gasvelden ter wereld. In de VS zou de bietenboer een rijk man zijn geworden. Maar in Nederland gold de Mijnwet van 1810, waar Lodewijk Napoleon nog zijn handtekening onder had gezet. Die bepaalde dat een landeigenaar geen eigendomsrechten heeft op delfstoffen die in zijn grond worden gevonden. Amerikaanse journalisten die in de jaren zeventig Boon interviewden, waren geschokt. Zij dachten met de Nederlandse John D. Rockefeller te spreken. Maar Boon kreeg nog geen 1.000 euro voor de vier hectare die hij verhuurde aan de boorders van de Nederlandse Aardolie Maatschappij. Hij was er geen dubbeltje rijker van geworden.


Klik voor fotoserie


Een schril contrast met de Nederlandse staat, die sinds de ontdekking van het Groningse gasveld ruim 211 miljard euro aan gasbaten opstreek.

De aardgasbaten verdwenen rechtstreeks in de staatskas. Er is nog wel gediscussieerd over de oprichting van een apart investeringsfonds. Oud-minister van Financiën Piet Lieftinck was daar een warm pleitbezorger van. „De aardgasinkomsten moet je niet gebruiken om de consumptie te versterken, maar om de investeringen op een hoger peil te brengen”, betoogde de PvdA-politicus. Maar minister Jelle Zijlstra van Financiën was erop tegen. De inkomsten waren te gering om er een speciaal fonds voor op te richten. En hij was bang dat het fonds juist toch voor extra overheidsuitgaven zou worden gebruikt.

De gasinkomsten waren helemaal niet gering. Integendeel. Zeker niet toen door de oliecrises de olieprijzen, waaraan de aardgasprijs is gekoppeld, omhoog schoten. De aardgasvoorraad bleek ook veel groter te zijn. In de herfst van 1963 ging de NAM nog uit van 1.100 miljard kubieke meter, acht jaar later schatte men de voorraad al op 2.000 kubieke meter, en nu wordt de oorspronkelijke omvang van Slochteren geraamd op 2.700 kubieke meter, bijna 2,5 keer zo veel, waarvan ruim 60 procent inmiddels is gewonnen.

Aardgasbaten naar verzorgingsstaat

Door de miljarden aan aardgasbaten die in de staatskas vloeiden – en weer werden uitgegeven – leefde Nederland al die jaren boven zijn stand, zegt Flip de Kam, emeritus hoogleraar openbare financiën aan de Rijksuniversiteit Groningen. Tot die conclusie komt hij op basis van een berekening die hij samen met NRC Handelsblad heeft gemaakt. Ruim 52 miljard euro, bijna een kwart, is in de periode 1959-2009 besteed aan de sociale zekerheid. Op de tweede plaats komen openbaar bestuur en veiligheid.

Het ondergrondse vermogen werd verbruikt, maar in investeringen in bovengronds vermogen – de nationale infrastructuur – kwam maar 15 procent van de opbrengst terecht, zegt De Kam. De overige 85 procent van de aardgasbaten zijn gebruikt voor sociale uitkeringen, rente op staatsschuld en uitgaven voor zorg, onderwijs en bestuur. „Dat geld ging in rook op”, constateert De Kam.

Door de aardgasbaten konden politici een ruimhartige verzorgingsstaat opbouwen. „Zonder de gasbaten hadden de burgers in de loop van de jaren 211 miljard euro meer aan belastingen en sociale premies moeten opbrengen om de gedane collectieve uitgaven te kunnen financieren”, zegt De Kam. Het is volgens hem de vraag of de burgers zo’n grote lastenverzwaring hadden geaccepteerd.

De Kam staat met zijn kritiek niet alleen. De berekeningen illustreren een „onthutsend beeld”, beaamt Sweder van Wijnbergen, hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam. Nederland had een veel betere publieke infrastructuur kunnen hebben. „Chargerend zou je kunnen zeggen dat Nederland niet in de file had hoeven te staan, wanneer het geld slimmer was besteed.”

Keynesiaans stimuleringsbeleid

Wat had Den Haag met de gasbaten wel moeten doen? Staatsinkomsten uit natuurlijke bronnen moeten, volgens de regels van goed beheer, worden omgezet in vermogen. „De vermogenspositie van een land mag volgens deze regel niet verslechteren”, zegt Kees Koedijk, hoogleraar Financieel Management aan de Universiteit Tilburg. „De staat heeft het geld uitgegeven, maar niet aan investeringen. Het korte termijn beleid heeft het gewonnen van de lange termijn visie”, zegt hij.

Door de eerste oliecrisis eind 1973 raakte ook de Nederlandse economie in een recessie, maar voor Nederland was het gemakkelijk die klap op te vangen met de aardgasbaten. Het geld stroomde immers met bakken tegelijk binnen. De baten stegen van 0,8 miljard euro in 1973 tot 8,7 miljard euro in 1980. Ze werden gebruikt voor een keynesiaans stimuleringsbeleid, dat in feite neerkwam op uitbreiding van de verzorgingsstaat. Econoom Aad Correljé, die onderzoek heeft gedaan naar de uitwerking van al het aardgasgeld op de politieke besluitvorming, zegt dat de aardgasbaten het poldermodel hebben gefinancierd. „Het geld werd als smeerolie gebruikt om werkgevers en werknemers te vriend te houden.” Sweder van Wijnbergen vindt dat „noodzakelijke aanpassingen door politici werden afkocht met gasgeld”.

De verantwoordelijke politici van toen geven de economen van nu gelijk. Het aardgas leidde tot „buitensporige uitgaven”, beaamt Tjerk Westerterp, minister van Verkeer en Waterstaat in het kabinet-Den Uyl (1973-1977). Zo was de begroting van 1974 was al bijna klaar en de ministers werkten in de Trêveszaal aan de troonrede. „Toen zei Joop [den Uyl] opeens: ‘Wat zit er in deze begroting nou eigenlijk voor de gewone man?’ Toen heeft hij 1.300 miljoen gulden (590 miljoen euro) extra voor allerlei zachte posten voorgesteld – subsidies en zo. En Wim (Duisenberg, minister van Financiën, PvdA, red.) ging ermee akkoord. Hij was politiek nog te onervaren.”

Marcel van Dam, toen staatssecretaris van Volkshuisvesting, kan zich nog een vergadering van de PvdA-bewindslieden herinneren waarin werd gezegd: ‘we zitten de komende decennia op rozen’. „Het besef drong door dat het aardgas in Slochteren vergelijkbaar was met een gigantische goudader”, zegt hij.

Voorkomen van kabinetscrises www.kabinetwerk.nl

Al in 1975 dekt het staatsaandeel in de gasopbrengsten bijna 10 procent van de rijksuitgaven. De collectieve uitgaven schieten omhoog van 45 tot 51 procent van het bbp. In het volgende kabinet, zonder de PvdA maar van CDA en VVD, stijgt dit percentage verder tot meer dan 60.

Het gas uit Slochteren was ook behulpzaam bij het voorkomen van kabinetscrises, herinnert Westerterp zich. Het kabinet-Den Uyl staat in 1976 „op springen”. Aanleiding is onenigheid over de Oosterscheldedam. Om een watersnoodramp zoals in 1953 te voorkomen moet de Oosterschelde met een dam worden afgesloten. Duisenberg en Westerterp, beiden voorstander voor een vaste dam, spreken elkaar. „Wim zei tegen mij: ‘Tjerk die beweegbare stormvloedkering gaat 1,85 miljard gulden (0,8 miljard euro) méér kosten en ik vind dat financieel onaanvaardbaar’.” Bij de PvdA wordt lang op Duisenberg ingepraat. Op de dag van het besluit rinkelt vroeg in huize Westerterp de telefoon. „Wim zei: ‘We hebben vannacht vergaderd met Den Uyl. Ik kan het financieel onaanvaardbaar niet uitspreken, want dan komt er ook een breuk in de PvdA’.”

De extra kosten (uiteindelijk zelfs bijna drie miljard euro) werden gefinancierd uit de aardgasbaten. „Een forse begrotingsoverschrijding, maar ook een nuttige besteding van het gas uit Slochteren”, meent Westerterp. „Dat hadden we vaker moeten doen.” Een apart investeringsfonds had „absurde bestedingen zoals subsidies voor vrouwencafés” kunnen voorkomen, meent hij. „Een gemiste kans.”

Investeringsfonds

Ook Duisenberg blijkt later voorstander van een investeringsfonds. Maar het idee om de aardgasbaten te storten in een apart fonds „was gezien het politiek en economisch klimaat van de jaren zeventig – naar mijn mening – [toen] geen reële optie”, zei Duisenberg in het boek Natural Gas in the Netherlands (2003). Dat vond toen ook minister Ruud Lubbers van Economische Zaken. De aardgasbaten waren volgens hem „geen zegen, maar een vloek”, zegt Lubbers nu. De gasmiljarden hebben tot „een gebrek aan discipline” geleid. „We raakten de kritische toets op de overheidsuitgaven kwijt.” Eind jaren tachtig zag Lubbers, nu als premier (1982-1994), kans om een fonds te creëren met als doel de structuur van de Nederlandse economie te versterken.

„Toen ik in 1989 als minister van Economische Zaken aantrad, lag er al een plan klaar en ik hoefde niet te worden overtuigd van de voordelen”, zegt Koos Andriessen. In de jaren zestig had hij, toen eveneens als (jong) minister van Economische Zaken, nog felle discussies met Zijlstra over zo’n fonds gevoerd. De CDA’er maakte in het derde kabinet-Lubbers zijn come back op het ministerie en lanceerde het gasbatenfonds, het Fonds Economische Structuurversterking. In het fonds, uiteindelijk opgericht in 1995, zit tot en met dit jaar 26,5 miljard euro – de Betuwelijn en de Hogesnelheidslijn zijn de meest bekende, door het FES gefinancierde, infrastructurele projecten.

Kenniseconomie (VOORKENNISECONOMIE: WWW.LLP3.COM)

Vanaf 2005 zijn de investeringsmogelijkheden verruimd tot de ‘kenniseconomie van Nederland’. Het FES is door die verruiming „een lachertje” geworden, zegt Sweder van Wijnbergen, toen secretaris-generaal op Economische Zaken. Binnen de strakke begrotingsregels van minister Gerrit Zalm van Financiën werd het daardoor toch weer mogelijk geld uit het FES te gebruiken voor zorg en onderwijs, tot jaarlijks maximaal 1,5 miljard euro. „Het accent kwam daarmee weer te liggen op consumptie en niet op investeringen. En dat culmineerde in 2005 tot het containerbegrip ‘kenniseconomie’ – daar kun je werkelijk alles onderschuiven”, verzucht Van Wijnbergen.

In 2006 beoordeelde het Centraal Planbureau 49 FES-projecten op de bijdrage aan de maatschappelijke welvaart. De meeste (35) droegen daar niet aan bij. „Dat is een zeer zorgelijke conclusie”, zegt professor Kees Koedijk. Hij was lid van de, inmiddels opgeheven, Raad van economische adviseurs. Deze onafhankelijke adviseurs van de Tweede Kamer pleitten voor opheffing van het FES. Het fonds zou plaats moeten maken voor een puur vermogensfonds.

Olie- en gasland Noorwegen richtte zo’n fonds op in 1990. Nederland en het Verenigd Koninkrijk (onder Thatcher) golden als voorbeeld hoe je met de aardgas- of oliebaten niet moet omspringen. Het Nederlandse fonds kan worden gevoed met de 1.800 kubieke meter die nog in de grond zit – geschat op 150 à 200 miljard euro. „Zo’n fonds werkt disciplinerend en onttrekt zich aan de politieke waan van de dag”, zegt Sweder van Wijnbergen. Het is een thema dat een rol zou moeten spelen bij de formatiebesprekingen van een nieuwe kabinet, vindt Kees Koedijk. „Beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald.”

Dit is deel één van een serie: 50 jaar Groningen-gasveld

www.IMF2.org

.

• ▶ Beantwoorden

▶ Antwoorden op discussie

• ‹ Vorige
• 1
• 2
• 3
• Volgende ›
• Pagina